Şifâlı Otlar
Halûk Akçam
Kadın dergisi,
sayı 18 – 1985 Haziran
"Başım bir ağrıyordu ki, sorma! Hemen iki tane Novaljin yuttum. Bir şeyim kalmadı... Senin sinirlerin bozulmuş, şekerim. Bak, bir tane onluk Diazem iç. Anında düzeltir vallahi... Nezahat diyor ki, sırt ağrıları azınca en etkilisi Brufen'miş... Akşam oldu mu, bir gaz, bir gaz. Çatlıycam sanki. Festal mestal para etmiyor... Ayol, bir de Pankreoflat'ı denesene..."
Eskiden, ayak nasırından kulak ağrısına kadar her derde deva "kocakarı ilaçları" varmış. Günümüzün modası ise, çarpıcı ambalajlarda satılan renkli haplar. Draje, kapsül, efervesan, tablet, şurup derken, bir onu bir bunu denemekten ne karaciğerde hâl kalıyor, ne de sinir sisteminde bir düzen. Hekimlere sorarsanız, eş-dost tavsiyesi ile her ilacı denemek bir tür intihar sayılıyor. Ama, ağrı kesiciler, antibiyotikler, trankilizanlar ülkemizde nane şekeri gibi elden ele dolaşıyor.
Yalnız, uyuşturucu nitelikte olan ilaçların satılması son bir yıldır hekim reçetesine bağlandı... "Şemsi, bana iki kutu aspirin ver. Bir de benim şekerden. Anlarsın ya." Eczanenin içi biraz kalabalık. Çırak yan gözle işaret ediyor. "Abla, sen akşama bir uğra." Eh, bunca yıllık müşterinin hatırı mı kırılır. Zaten, nasıl olsa bir ahbabına yazdırıp istediği ilacın reçetesini getiremez mi sanki. Ama, bildiğiniz gibi değil, öyle sıkı bir kontrol var ki. Uyuşturucu nitelikte ilaçların alım-satımı teker teker sayılıyor. Kuş uçurtmuyorlar, yani.
Şimdi, ambalajlı rengârenk hapları bir kenara bırakıp, İstanbul'un Mısır Çarşısı'na doğru bir uzanalım. Vaktiyle padişahların cariyelerine bile hizmette kusur etmemiş bu ünlü çarşının baharatçıları, bugün de beylerin hanımlarına ve hanım kızlarına envai çeşit şifalı otlar sunuyorlar. Belki bu dükkânların bir kısmı Çemberlitaş ile Beyazıt arasında yerleşmiş olabilir. Ama, sattıkları otlardan beklenen şifa umudu, halkın gönlünden hiç silinmemiş.
"Kocakarı
ilacı" diye
küçümsenen halk ilaçları bu otlardan, bitki köklerinden, yapraklardan, çiçeklerden
yapılıyormuş. Modern tıpta kullanılan ilaçların etkili maddeleri de, işte bu
otların incelenmesi sonunda bulunmuş. Ama ne var ki, ticari ilaçlar günümüzde
laboratuvarlardan sentetik olarak çıkıyor. Bedende yan tesiri olmayanı da yok
sayılır. Şifâlı otlardan hazırlanan ilaçlar ise hâlâ eski tabiiliğini
korumakta.
Eğer bu otların nasıl
hazırlanıp kullanılacağını bilen birisine danışırsanız, faydasını göreceğiniz de
garanti ediliyor. Ben de, "aman,
derdimize bir çare" diyenler için bir bilene danıştım. Eskilerden kalma
tıp kitaplarını karıştırdım. Sonunda, meraklısı için aktarlarda kolaylıkla
bulunabilen maddelerden yapılmış "kocakarı ilaçları"ndan bir demet
hazırladım. Artık, bunca sözden sonra mutfağın bir köşesine geçip başlayalım
mucizeler yaratmaya.
MENOPOZLA İLGİLİ ŞİKÂYETLER
Malzeme: Atkuyruğu otu, ısırganotu, civanperçemi, eğirotu, çobançantası, pelin, bal, su.
Hazırlanışı: 4 bardak suya, yukarıdaki altı otun her birinden bir tutam konur. 10-12 dakika kaynatılır ve süzülür. Suyuna üç çorba kaşığı bal ilave edilir. Sabah, öğle ve akşam aç karnına bir fincan içilir. Altı hafta devam edilirse etkisi görülür.
-
Malzeme: Adaçayı, papatya, şamdan çiçeği, oğulotu, bal, su.
Hazırlanışı: 2 bardak kaynar suya, yarım kahve kaşığı adaçayı, üç tane
papatya, bir kahve kaşığı şamdan çiçeği, bir kahve kaşığı ezilmiş oğulotu
konur. 5-6 dakika bekletildikten sonra süzülür. Suyuna bir kahve kaşığı bal
karıştırılır ve en az bir bardak dolusu içilir. Bu işlem günde üç kere
tekrarlanmalıdır.
ANNE SÜTÜNÜN AZLIĞINDA
Malzeme: Çakaleriği, dişbudak yaprağı, funda çiçeği, havuç tohumu, raziyane, sütotu kökü, turp tohumu, ısırganotu, şerbetçiotu, labada tohumu, su.
Hazırlanışı: Beş bardak suya, beş tutam ufalanmış
dişbudak yaprağı, dört çorba kaşığı ufalanmış funda çiçeği, bir tatlı kaşığı
raziyane tohumu veya kökü, 10 gram sütotu kökü konur. 10 dakika kaynatıldıktan
sonra, ateşin üzerinden kaldırmadan bir tatlı kaşığı havuç tohumu, bir tatlı
kaşığı turp tohumu, iki tutam şerbetçiotu, kaynamakta olan suyun içine atılır. 5
dakika sonra, yine ateşin üzerinde kaynayan suya 30 gram çakaleriği meyvesi, üç
tutam ısırganotu ilave edilir. Yine beş dakika sonra, bir tatlı kaşığı labada
tohumu ilave edilerek beş dakika kaynamaya bırakılır ve sonra ateşten alınıp
süzülür. Günde üç kere bir kahve fincanı içilir.
CİNSEL SOĞUKLUK OLURSA
Malzeme: Adaçayı, karanfil, kekik, kuşdili, havlıcan, zencefil, bal, su.
Hazırlanışı: 4 bardak suya, iki tutam adaçayı, bir
tatlı kaşığı karanfil, dört kahve kaşığı kekik, bir tutam kuşdili, iki çorba kaşığı
dövülmüş havlıcan, bir tatlı kaşığı dövülmüş zencefil konur. 10-12 dakika
kaynatılır ve süzülür. Akşamüstü ve gece yatmadan önce birer çay bardağı balla
tatlandırılarak içilir.
ERKEKTE İKTİDARSIZLIK
Malzeme: Beyaz kantaron çiçeği, acıbadem, turp tohumu, çörekotu tohumu, kavrulmuş fındık, tarçın, karanfil, havlıcan, amber, şalgam tohumu, içbadem, bal, gülsuyu.
Hazırlanışı: Bir kahve fincanı acıbadem, bir çorba kaşığı turp tohumu,
üç çorba kaşığı çörekotu tohumu, bir çay bardağı kavrulmuş fındık, iki çorba
kaşığı karanfil, bir çorba kaşığı havlıcan, bir kahve kaşığı amber, bir çorba
kaşığı şalgam tohumu, bir kahve fincanı içbadem büyük bir havanda iyice
dövülerek karıştırılır. Bir tutam beyaz kantaron çiçeği ve iki tatlı kaşığı toz
tarçın ile birlikte, bu karışım beş çay bardağı süzme bal ve bir kahve fincanı
gülsuyu ile iyice karıştırılarak macun haline getirilir. Günde bir çorba kaşığı
dolusu yenir.
BAĞIRSAK GAZI İÇİN
Malzeme: Adaçayı, anason, kişniş, rezene, nane,
kimyon, mercanköşk, su.
Hazırlanışı: 4 bardak suya, beş tutam adaçayı, bir
çorba kaşığı dövülmüş anason, bir kahve kaşığı ezilmiş kişniş, bir çorba kaşığı
rezene, bir kahve kaşığı nane, bir kahve kaşığı kimyon, bir kahve kaşığı
mercanköşk konur. 10-15 dakika bekletilip süzülür. Yemeklerden sonra bir çay
bardağı içilir.
DEVAMLI KABIZLIK ŞİKÂYETİNE
Malzeme: Akdikendalı kabuğu, ebegümeci, şeftali yaprağı, lavanta çiçeği, pazı, dişbudak yaprağı, ayıüzümü yaprağı, aslandişi kökü, sarısabır, ravend, su.
Hazırlanışı: 8 bardak suya, bir çorba kaşığı
dövülmüş akdikendalı kabuğu, bir tutam ebegümeci, iki tutam şeftali yaprağı,
iki tutam lavanta çiçeği, bir çorba kaşığı ince kıyılmış pazı, dört tutam
dişbudak yaprağı, iki tutam ayıüzümü yaprağı, 5 gram ravend konur. 15 dakika
kaynatılır. Sonra, 15 dakika bekletilip süzülür. Akşam yemeğinden az sonra bir
kahve fincanı içilir.
SİVİLCELER
Malzeme: Kuru papatya, ıhlamur, arpa, çörekotu, ısırganotu, şahtere, su.
Hazırlanışı: 4 bardak suya, yarım avuç kuru papatya, iki çorba kaşığı
ıhlamur, iki çorba kaşığı arpa, iki çorba kaşığı çörekotu, bir avuç ısırganotu,
iki tutam şahtere konur. 10-12 dakika kaynatıldıktan sonra, temiz ve ince bir
tülbentten süzülür. Bu suya batırılan bir pamukla sivilce üzerine kompres
yapılır.
HALSİZLİK VE YORGUNLUK
Malzeme: Havlıcan, zencefil, bal, antepfıstığı, et suyu, sirke, inek sütü, badem, şeker, turp tohumu, su.
Hazırlanışı: 4 bardak suya, iki kahve kaşığı havlıcan, iki kahve kaşığı
zencefil konur. 10 dakika kaynatılır. Süzüldükten sonra, bir bardak dolusuna
bir kahve kaşığı bal karıştırılır ve içilir. Sonra, bir çorba kaşığı
antepfıstığı ile bir kahve fincanı dolusu badem yenir. Akşama doğru, bir kâseye
dört su bardağı et suyu, iki çorba kaşığı süzme bal ve iki çorba kaşığı sirke konur. Tamamı bir kerede
içilir. Yatmadan az önce, bir çorba kaşığı turp tohumu havanda iyice dövülür.
Üzerine bir çorba kaşığı toz şeker ilave edilerek, bir su bardağı inek sütüne
karıştırılır. Çökelmeden hepsi içilir.
SİNİRSEL
BAŞ-BOYUN AĞRILARI
Malzeme: Kişniş, nane, limon, melekotu, mineçiçeği, nilüfer çiçeği, ayva çiçeği, demirhindi, su.
Hazırlanışı: 4 bardak suya, üç çorba kaşığı kişniş, iki tutam nane, beş dilim limon kabuğu, otuz gram melekotu kökü ve yaprağı, iki tutam mine çiçeği, bir tutam nilüfer çiçeği, iki tutam taze ayva çiçeği, üç çorba kaşığı demirhindi konur. 15 dakika kaynatılıp süzülür. Günde bir ilâ üç kere bir kahve fincanı içilir.
-
Malzeme: Defne tohumu, anason, mesteki sakızı, sinameki, bal.
Hazırlanışı: İki çorba kaşığı defne tohumu, bir kahve
kaşığı anason bir havanda iyice dövülür. İki çorba kaşığı toz haline gelmiş
mesteki sakızı ile dört çorba kaşığı ufalanmış sinameki, altı çorba kaşığı bal
ile karıştırılır. Sonra bu karışıma havandakiler ilave edilerek macun haline
getirilir. Günde bir kere bir çorba kaşığı yenir.
---oOo---
(Not: O tarihte hazırladığım makalenin sadece kısa bir bölümü yayınlanmıştı. Bu sebepten, derginin sayfa düzeninde yer alan ilgisiz resimleri buraya koymadım. İlerde, şifalı otlarla ilgili yeni ve geniş bir makale hazırlamak istiyorum. Diğer yandan, şifalı otların hekim gözetiminde kullanılmadığı durumlarda zararlı olabileceğini unutmamanızı öğütlerim. Özellikle kardiovasküler veya renal problemleri olanların mutlaka uzman bir hekime danışmaları gerekmektedir.)